Nếu như từ kinh nghiệm lịch sử Nhật Bản ta có thể rút ra được đôi điều học hỏi, thì theo thiển ý của tôi, nó cho thấy biểu tình chỉ là một giải pháp tạm thời, rất tạm thời và rất ngắn hạn, để giải quyết vấn đề chủ quyền lãnh thổ Việt Nam ở TS và HS. Biểu tình chẳng hề giúp cho nước Việt Nam giàu mạnh và văn minh lên được chút nào, chẳng hề làm cho phía Trung Quốc phải nể sợ hay e ngại nếu phải dùng vũ lực để chiếm lấy các hòn đảo, nó cũng chẳng hề giúp cho tiếng nói hay vị thế của Việt Nam gia tăng trong con mắt cộng đồng thế giới.

Theo tôi hiểu, việc biểu tình nhằm đạt hai mục tiêu chính: (1) kêu gọi sự chú ý của giới truyền thông quốc tế để thông qua đó đánh động công luận quốc tế giúp Việt Nam không bị Trung Quốc nuốt chửng các quần đảo; và (2) giúp nhà nước và chính phủ hiểu rõ và tôn trọng ý muốn của người dân và tin tưởng nhiều hơn vào người dân; nhà nước và chính phủ cần minh bạch hơn và công khai hơn với người dân về các biện pháp ngọai giao đã và đang được nhà nước tiến hành nhằm bảo vệ chủ quyền lãnh thổ. Tôi không hiểu liệu có gây nguy hiểm gì cho an ninh quốc gia nếu nhà nước cử một đại diện lên tivi, đài để giải thích, hoặc có văn bản chính thức trên các mặt báo để công bố các chính sách ngọai giao đang được nhà nước theo đuổi để giải quyết vấn đề chủ quyền HS và TS với chính phủ Trung Quốc để làm an lòng người dân?

Tuy vậy, tôi e ngại những người tham gia biểu tình không ý thức được hết hệ quả nghiêm trọng của xung đột vũ trang giữa VN và TQ, nếu có xảy ra, và vẫn cứ khăng khăng thích tuyên bố hào hùng rằng “80 triệu người VN sẵn sàng đổ máu để bảo vệ tổ quốc thiêng liêng.”[4] Để giải thích yếu điểm của phương pháp giải quyết vấn đề bằng chiến tranh vũ trang, tôi xin trích dẫn lời Đỗ Thông Minh như sau, “Sau Thế Chiến Thứ 2, thế giới có phong trào giải thực [decolonization], hàng chục quốc gia được độc lập một cách dễ dàng, riêng một số nhà lãnh đạo Việt Nam chọn con đường chiến tranh, hy sinh khoảng 4 triệu người và 30 năm. Điều này đã khiến quốc gia bị tụt hậu, trở thành chậm tiến và nhất là phân hóa, chưa biết bao giờ mới hàn gắn được.”[5] Việt Nam hiện vẫn đang còn nằm trong nhóm những quốc gia nghèo nhất thế giới, một cuộc chiến tòan diện giữa VN và TQ chắc chắn sẽ khiến VN tụt hậu và chậm tiến thêm vài thế kỷ. Có ai mong muốn chiến tranh xảy ra?

Tôi e ngại rằng những người tham gia biểu tình và đa số người dân Việt Nam vẫn mang nặng tư tưởng làm người hùng “xông pha trận mạc, chém giặc như chém chuối” để khi ra nước ngòai vẫn tự hào tuyên bố: “Chúng tôi tự hào vì đã đánh thắng ba đế quốc to” trong khi người ta “lại tự hào vì không phải đánh nhau với đế quốc to nào cả”.[6] Tôi e ngại cái khái niệm yêu-nước-là-sẵn-sàng-xả-thân-đi-đánh-giặc này vẫn còn quá phổ biến ở Việt Nam, trong khi đó “cách dễ dàng nhất để thể hiện lòng yêu nước là có ý thức kỷ luật với bản thân trong cuộc sống hàng ngày, giữ gìn trật tự trong gia đình, và hòan thành tối đa trách nhiệm trong công việc” lại là một khái niệm hòan tòan xa lạ đối với đại bộ phận dân chúng Việt Nam.

Tôi e ngại rằng đa số người dân VN không ý thức được rằng quá trình giúp VN thóat nghèo và trở thành một cường quốc trong khu vực là một quá trình chậm chạp và lâu dài, đòi hỏi mỗi người cố gắng đóng góp một phần công sức từ ngày này qua tháng nọ, từ tháng nọ qua năm kia chứ không phải chỉ một sớm một chiều. Tôi e ngại rằng các thanh niên tham gia biểu tình tối về nhà nằm gác chân lên ghế say mê coi phim Tàu, Hàn Quốc, Thái Lan hay phim Mỹ, hài lòng với cuộc sống hiện tại và hài lòng với những kiến thức, quan điểm lạc hậu mà không hề ý thức được cần cố gắng nhiều hơn nữa để trau dồi kiến thức ngọai ngữ, nâng cao kiến thức chuyên môn, thay đổi cách nhìn.

Tôi e ngại những thanh niên Việt Nam hồ hởi tham gia biểu tình chống Trung Quốc lại là những người không hồ hỡi chút nào trước những chuyện rất nhỏ và bình thường trong cuộc sống hàng ngày như “không chịu quay cóp khi làm bài để mình có thực học chuẩn bị tương lai xây dựng đất nước phú cường, […] nhất định không vứt rác bừa bãi để xây dựng thành phố văn minh sạch đẹp. Nhất định không chen lấn mà xếp hàng chờ đến lượt mình, chạy xe không lấn tuyến để xây dựng trật tự đô thị văn” v.v., những chuyện rất đỗi nhỏ nhặt và thường tình nhưng chúng có thể “xây dựng đất nước này trở nên phú cường, thành phố trở nên văn minh sạch đẹp.”[7]

Có cả tỉ, tỉ chuyện nhỏ nhặt ở Việt Nam mà ta có thể làm để giúp đất nước dần dà trở nên văn minh hơn và phồn thịnh hơn, để người nước ngòai không còn coi thường chủ quyền lãnh thổ nước Việt, mà để làm những chuyện nhỏ nhặt ấy ta không nhất thiết cứ phải dùng đến gươm hay súng. Số lượng những người tham gia biểu tình chiếm không đầy 1% dân số Việt Nam. Vậy 99% còn lại có thể làm gì để thể hiện lòng yêu nước? Họ có ý thức được sự vinh nhục và tồn vong của đất nước không thể phụ thuộc vào sức lực của chỉ 1% dân số? Họ có ý thức được sự vinh nhục và tồn vong của đất nước còn phụ thuộc lối sống và hành động của từng mỗi cá nhân người Việt? Họ có ý thức được họ hòan tòan có thể là những “người hùng hiện đại” nước Việt đầu thế kỷ 21? Tôi mong câu trả lời cho tất cả câu hỏi trên là “Có”, “Có” và “Có”.

———————
[1] Tòan bộ các thông tin, sự kiện về nước Nhật trong các phần trên được tổng hợp từ các nguồn sau:
- David Landes, chương 22 “The Meiji Restoration,” trong The Wealth and Poverty of Nations: Why Some are so Rich and Some are so Poor, 1999
- Jean-Pierre Lehmann, chương 5, trong The Roots of Modern Japan, 1982
- R. H. P. Mason và J. G. Caiger, chương 15, trong A History of Japan, 1997
- Edwin O. Reischauer và Albert Craig, chương 14, trong Japan: Tradition and Transformation, 1978
- Conrad Totman, chương 12, trong A History of Japan, 2000
- Wikipedia, mục Mathew C. Perry, http://en.wikipedia.org/wiki/Matthew...(naval_officer)
[2] David Landes, sách đã dẫn, trang 383.
[3] Đỗ Thông Minh, “Tự Vấn: Người Việt Mạnh Yếu Chỗ Nào?”, tại http://dactrung.net/baiviet/noidung....eR1PQ9pQ%3d%3d
[4] Tôi nhớ mang máng câu phát biểu này của một người tham gia biểu tình, đọc trên một blog nào đó nhưng giờ không thể nhớ chính xác từ nguồn nào.
[5] Như đã dẫn ở trên.
[6] Xem bài viết “Chiến Tranh” trên blog của nhà báo Huy Đức, tại
http://blog.360.yahoo.com/blog-_Q78P...7qC3PG4?p=1601
[7] Bài “Phải bắt đầu từ chuyện rất nhỏ”, trên trang blog của tiến sĩ Hãn Nguyên nguyên Nhã, http://blog.360.yahoo.com/blog-JgdZf...��?cq=1&p=1907